1310 وضع و وصف و با 22 محرم - صبح فخر الملك باغ حضرت و الا آمد . ديشب آمده است . اعليحضرت ظهر تشريف مىآورند . گرفتارى اين مدت بيش از حد است . از روز عاشورا كه شهر بودم خبر شدت مرض و با بود . اين ناخوشى امسال در اول بهار از سمت افغانستان بروز كرد و به خراسان و سيستان سرايت كرد . كم‌كم از سمتى به عشق‌آباد و ماوراى بحر خزر رفت و از سمتى به استراباد و مازندران و از سمتى طرف شهرهاى ايران خراسان و طهران . دولت روسيه هرچند قرنطين را محكم‌تر كردند زودتر سرايت كرد . سمت طهران هم به همين قسم . اكنون تمام روسيه تا نزديك پطرزبورق مرض و با شدت كرده و از قرار مذكور به آلمان و جاهاى ديگر حتى پاريس رفته است . در اغلب بلاد ايران به شدت مشغول قتل است . خط خراسان تماما ، مازندران و گيلان و استرآباد به شدت ، يزد و كرمان و اصفهان بيش از حد است . تمام آذربايجان مبتلى هستند . قزوين و خمسه فراوان است . يك طهران نبود ، آن هم الان طورى شده است كه از روزى ششصد نفر و پانصد نفر كمتر نمىكشد . تمام مردم گريخته‌اند . شمرانات طورى جمعيت شده است كه چه بنويسم . تجريش تنها گويا شش هفت هزار جمعيت آمده باشد . همين‌طور جاهاى ديگر و ييلاقات دوردست . مردم اهل هر ولايتى بودند گريخته . فقط جائى كه و با نيست عراق ، ملاير ، همدان ، بروجرد ، لرستان ، عربستان [ و ] كمى از فارس است . همهمه و اضطراب مردم طهران طورى شده كه به نوشتن برنمى - آيد . دو سه مرتبه خلق طهران با علما و سادات به حضرت عبد العظيم ( ع ) و امام‌زاده حسن و امام‌زاده اهل على مصلى رفته ، هر مرتبه متجاوز از بيست هزار نفر بودند . صدقه و روضه‌خوانى و بذل و بخشش به شدت زياد شده . طورى مردم ترسيده‌اند كه حقيقت ديدنى و تماشائى است . شب و روز آرام و قرار را برده است . حالت تكلم به هيچ كس باقى نيست . خداوند ترحم كند و رفع بلا فرمايد . كسى نيست كه از خانه‌اش تلف نشده باشد . در شميرانات از بابت عبور و مرور و با شيوع يافته . ليكن از جهت وسعت مكان و آب و هواى خنك كمتر است . هرچه از اضطراب و همهمه بنويسم كم